Współrzędne ustalają, gdzie dokładnie na detalu znajdzie się otwór. Każdy otwór jest pozycjonowany dwiema liczbami — «X (detal)» i «Y (detal)» — liczonymi od wybranego punktu odniesienia (narożnika detalu). Wraz z głębokością i stroną w pełni opisują, dokąd trafi wiertło.
Punkt odniesienia współrzędnych
W górnej części formularza wiercenia wybiera się początek współrzędnych — jedną z czterech ikon narożników detalu:
- lewy dolny narożnik;
- lewy górny narożnik;
- prawy dolny narożnik;
- prawy górny narożnik.
Od wybranego narożnika liczone są X i Y. Domyślnie jest to lewy dolny narożnik. Punkt odniesienia wygodnie ustawić tak, by współrzędne pokrywały się z wymiarami na rysunku — na przykład powiązać otwór z tą krawędzią, od której najłatwiej go zmierzyć. Dla detali parzystych (lustrzanych) wybór narożnika pomaga potem schludnie odbić wiercenie lustrzanie.
X i Y detalu
Pola «X (detal)» i «Y (detal)» ustalają położenie otworu:
- X — wzdłuż długości detalu (oś X) od wybranego narożnika;
- Y — wzdłuż szerokości detalu (oś Y) od wybranego narożnika.
Wartość wpisuje się liczbą w milimetrach; obok pola od razu pokazuje się wynikowa współrzędna. Przecinek i kropka jako separator dziesiętny są równoważne.
Współrzędne formułą
Zamiast liczby w X lub Y można wpisać formułę — wygodne dla detali parametrycznych, gdzie otwór ma «jeździć» razem z wymiarem. Ikona formuły obok pola otwiera listę dostępnych zmiennych:
x1,y1— wymiar gabarytowy detalu wzdłuż osi X i Y;x,y— wymiar piłowy detalu wzdłuż osi X i Y;x2,y2— wymiar po obróbce wstępnej bez obrzeża wzdłuż osi X i Y;z— grubość detalu (oś Z);big_side,small_side— gabaryt większej i mniejszej strony detalu;detail.t_band_pre_joint,detail.t_band_thikness— grubość obróbki wstępnej i grubość obrzeża po górnej stronie detalu;production.frez_diametr— domyślna średnica frezu.
Na przykład x1/2 ustawi otwór na środku długości, x1-50 — 50 mm od dalszej krawędzi, y1/2 — na środku szerokości. Przy zmianie wymiarów detalu współrzędna przeliczy się sama.
Wiercenie w krawędź: środek po grubości
Gdy otwór wierci się nie w płaszczyznę, lecz w krawędź, jedna ze współrzędnych odpowiada za położenie w poprzek grubości detalu — i iFurn.pro automatycznie ustawia ją na środku, na połowie grubości:
- przy wierceniu w lewą lub prawą krawędź automatycznie centrowana jest współrzędna X (równa połowie grubości), a położenie wzdłuż krawędzi ustala Y;
- przy wierceniu w górną lub dolną krawędź — odwrotnie: na środku grubości ustawia się Y, a wzdłuż krawędzi ustala X.
To uwalnia od ręcznego obliczania środka krawędzi: wystarczy ustalić położenie otworu wzdłuż krawędzi, a w razie potrzeby poprawić środek ręcznie. Na płaszczyźnie licowej i tylnej obie współrzędne są swobodne — tam otwór pozycjonuje się na płaszczyźnie.
Dalej
Gdy punkt odniesienia i współrzędne są ustawione, otworowi pozostaje wskazać głębokość, stronę i średnicę (zob. odpowiednie artykuły działu). A żeby rozstawić rząd jednakowych otworów od zadanej współrzędnej, służą «Przesunięcie po X/Y» i «Liczba wierceń» — o tym w artykule «Rząd otworów: przesunięcie i liczba wierceń».